Born in Belgium Pro

septembre 2023

Témoignage de l'UZ Brussel

Getuigenis UZ Brussel In het UZ Brussel wordt de tool van Born in Belgium Professionals (BIB) al meer dan twee jaar gebruikt voor de screening van psychosociale kwetsbaarheid tijdens de zwangerschap en het aanbieden van aangepaste zorgpaden. Zeynep Almaci, die als vroedvrouw werkt op de consultatie prenatale geneeskunde en ook instaat voor prenatale diagnostiek in het UZ Brussel, vertelt hoe het gaat. ‘We wilden sneller kwetsbaarheden kunnen opsporen om sneller te kunnen ingrijpen, en deze tool laat dat toe.’ Bekijk de video Wanneer wordt de tool gebruikt? De tool bestaat uit een vragenlijst die toelaat om te screenen naar psychosociale kwetsbaarheid. Deze vragenlijst wordt meestal in het eerste trimester van de zwangerschap afgenomen door de vroedvrouwen. Stel dat de vrouw voor een eerste consultatie in het ziekenhuis bij een vroedvrouw komt en er is tijd voor, dan kan de vragenlijst dan afgenomen worden, voor zover de zwangere vrouw hierover voldoende werd geïnformeerd en zij hiervoor haar toestemming heeft gegeven. Zeynep: ‘Als ze de eerste keer in het ziekenhuis komt bij een arts, dan zal een korte inleiding gegeven worden over Born in Belgium Professionals en dan is het de bedoeling dat de vrouw binnen een termijn van ongeveer twee weken wordt ingepland in de lijst van prenatale consultaties en daar zal de vragenlijst afgenomen worden. We weten dat de vaste artsen het project van Born in Belgium Professionals bespreken bij de eerste consultatie. Toch zou het ook nuttig zijn als er in het zwangerschapsdossier een pop up zou komen om, waar nodig, de zorgverleners eraan te herinneren om de BIB-vragenlijst in te plannen.’ Hoeveel vroedvrouwen gebruiken de tool? Er zijn 5 vroedvrouwen die consulteren en zij kregen allemaal de kans om de opleiding “niet stigmatiserend screenen” te volgen. In de praktijk zijn er specifieke lijsten (‘BIB-lijsten’), die door twee vroedvrouwen worden bemand. Het is de bedoeling dat de volledige vragenlijst bij alle zwangeren systematisch wordt afgenomen, nadat de vrouw hiervoor haar toestemming heeft gegeven. Hoe gebeurt de screening? Zeynep: ‘Ik begin met mezelf voor te stellen aan de zwangere vrouw, daarna neem ik de tijd om te vragen hoe het met haar gaat. Ik doe de medische onderzoeken en zorg ervoor dat de mama het hartje van het kindje goed hoort. Dan vertel ik over Born in Belgium, en dat we in het UZ Brussel niet alleen beschikbaar zijn om te helpen op medisch vlak maar ook op het vlak van psychisch welzijn. Dat we daarvoor een vragenlijst ter beschikking hebben, die niet verplicht is, maar die wel kan helpen om sommige kwetsbaarheden zo vroeg mogelijk in de zwangerschap te detecteren en waar nodig hulp te bieden. Ik leg alles rustig uit en bijna alle vrouwen zijn akkoord voor het afnemen van de vragenlijst. Ik vertel dat er ook delicate vragen bij zitten, en ik probeer deze goed te kaderen. Ik leg haar ook uit dat haar persoonlijke gegevens bewaard worden in het zwangerschapsdossier en enkel zichtbaar zijn voor de zorgverleners met wie zij een therapeutische relatie heeft.’ ‘Ik stel de vragen zo genuanceerd mogelijk en geef de vrouw de kans om daarop in te pikken als ze daar nood aan heeft. Het is handig dat de tool geïntegreerd is in het zwangerschapsdossier. Er komen regelmatig heel wat kwetsbaarheden aan het licht, zoals financiële problemen of problemen met de huisvesting. Vaak komen ook psychologische problemen naar boven, zoals angst of depressie. Soms zijn er traumatische ervaringen geweest.’ Hoe gebeurt de doorverwijzing? ‘Als uit de vragenlijst kwetsbaarheden naar boven komen, gaan we zorgen voor de juiste doorverwijzingen. Voor psychologische problemen kunnen we naar de psychologe van de prenatale consulatie doorverwijzen. Sommige zwangere vrouwen staan hiervoor open, andere wachten nog even af. Ze weten dat de hulp er is en soms willen ze daar later in de zwangerschap wel gebruik van maken. In geval van socio-economische problemen vragen we of er al hulp is, en soms verwijzen we door naar Kind & Gezin die een wekelijkse raadpleging hebben in het UZ Brussel. Ook naar het CAW of het OCMW verwijzen we regelmatig door. Soms zijn er ook verwijzingen naar de sociaal verpleegkundige in het ziekenhuis, bijvoorbeeld bij middelengebruik of ernstige problemen met de huisvesting.’ Is er nu meer multidisciplinair overleg? Zeynep: ‘Ja, er is maandelijks multidisciplinair overleg, waarin de dossiers met de meeste kwetsbaarheden worden besproken. De zorgverleners die uitgenodigd worden voor dit overleg zijn de sociaal verpleegkundige, de verpleegkundige van Kind & Gezin, een of meerdere vroedvrouwen, een gynaecoloog, de psychologe van prenatale, een psychiater en een kinderpsychiater. Als vroedvrouw ben ik er ook bij. Als er belangrijke aandachtspunten zijn, schrijf ik ze bovenaan het dossier bij de aandachtspunten. Het gebeurt ook dat we de tool van Born in Belgium openen om te kijken of er nog actiepunten zijn. De collega’s van Kind & Gezin hebben ook toegang tot de tool en schrijven daar soms ook notities in of duiden aan als er iets veranderd is.’ Gebeurt er ook een herscreening? Zeynep: ‘Neen, die gewoonte hebben we nog niet, ook door tijdsgebrek, maar we vragen bij een volgende consultatie wel of de mutualiteit bijvoorbeeld intussen in orde is en of de vrouw bij de psycholoog is geweest. We vullen de nodige aandachtspunten in. We duiden ook sommige zaken aan in het medisch dossier.’ Welke impact heeft de tool op de relatie met de zwangere vrouw? Zeynep: ‘Er is een positieve impact op de relatie met de zwangere vrouwen. De meesten vinden de tool nuttig en zijn dankbaar dat er naar hun welzijn wordt gepeild. De meerderheid is daarover blij verrast. Hoewel we geen mirakeloplossing bieden voor hun moeilijkheden, kunnen zij, met de zorgpaden die wij hen aanbieden, sommige problemen al vroeg in de zwangerschap aanpakken om een zo kansrijk mogelijke start te bieden aan hun baby.’ https://borninbelgiumpro.be/wp-content/uploads/2023/09/BIB_Interview02_Ondertiteld_edit2.mp4

Témoignage de l'UZ Brussel Read More »

Témoignage de l'AZ Turnhout

Getuigenis AZ Turnhout In AZ Turnhout wordt de tool van Born in Belgium Professionals (BIB) al sinds februari 2023 gebruikt voor de screening van psychosociale kwetsbaarheid tijdens de zwangerschap en het aanbieden van dynamische zorgpaden. Tijd voor een terugblik met dr. Magali Verheecke, gynaecoloog in AZ Turnhout, ambassadeur van Born in Belgium Professionals Bekijk de video Waarom koos AZ Turnhout voor Born in Belgium Professionals? Dr. Magali Verheecke: ‘In onze regio is er toch wel een problematiek van kinderarmoede, en vanuit ons ziekenhuis willen we die problemen, samen met de Stad Turnhout, aan de bron aanpakken. We bespraken opties om gezinnen prenataal te ondersteunen en zo kwam het RIZIV-project Born in Belgium Professionals in beeld. Alvorens van start te gaan, wilden wij vanuit het ziekenhuis eerst zorgen voor voldoende ondersteuning van het project door de eerstelijnspartners. Die eerste stappen zijn intussen gezet en ongeveer zes maanden geleden zijn wij gestart met het gebruik van de BIB-tool.’ Hoe verloopt de samenwerking met de eerste lijn? ‘Goed, we hebben gisteren nog overleg gehad met enkele van onze eerstelijnspartners over hoe de samenwerking nog te versterken en te bekijken waar de grootste problemen zich momenteel nog bevinden. We merken dat er snel meer psychologische hulp nodig is, liefst zo dichtbij mogelijk en tegen een tarief dat voor de patiënt haalbaar is.’ Welke kwetsbaarheden kwamen aan het licht? ‘Voor we met de tool van Born in Belgium Professionals aan de slag gingen, wisten we dat er in de regio problemen waren op het vlak van huisvesting, maar we konden de omvang ervan niet goed inschatten omdat de vrouwen hun situatie soms liever verbloemen. Ook betreffende het psychologisch welzijn was het vaak voorheen een ‘aanvoelen’ dat de patiënte zich mentaal niet goed voelde. Via de tool zullen we nu jaarlijks een rapport kunnen ontvangen, waarin (gepseudonimiseerde) statistieken zullen staan; zo verkrijgen we inzicht in de meest frequente kwetsbaarheden tijdens de zwangerschap in onze regio.’  Wie doet de screening naar psychosociale kwetsbaarheid? ‘Bij een positieve zwangerschapstest passeert de patiënte meestal eerst haar huisarts voor een bevestigende bloedafname. Daarna wordt de vrouw ingepland voor een eerste echo bij ons. Tijdens die consultatie krijgt zij twee opties aangeboden voor zwangerschapsopvolging. Ofwel een alternerende opvolging (consultaties in het ziekenhuis, alsook bij de huisarts en de externe vroedvrouw), of alle consultaties in het ziekenhuis. Ons advies is evenwel altijd om ook steeds de huisarts en de externe vroedvrouw erbij te betrekken, omdat de vrouw deze zorgverleners ook postpartaal nodig zal hebben. Tijdens de eerste consultatie bij de huisarts en of bij ons wordt reeds kort de screening uitgelegd, via het afgeven van de brochure van Born in Belgium Professionals (BiB). De screening zelf gebeurt tijdens een eerste individuele consultatie bij onze vroedvrouw.  Het meermaals vermelden van de screening geeft de patiënte reeds de kans om kenbaar te maken of zij interesse heeft om een BIB-dossier op te starten. Het officiële informed consent formulier wordt ondertekend tijdens de consultatie bij de vroedvrouw. Bij een eerste zwangerschap zijn er heel wat vrouwen die interesse hebben voor de screening. Er zijn ook vrouwen die zich later in de zwangerschap herinneren dat bij de eerste echo sprake was van een tool die helpt bij huisvestings- en psychosociale problematiek, en die op een later ogenblik nog vragen om een BIB-dossier op te starten. Geleidelijk aan is er ook meer mond-tot-mondreclame voor dit project.’ Is er soms weerstand bij de screening? ‘Op het ogenblik dat de vrouw haar toestemming heeft gegeven voor het opstarten van een BIB-dossier zal de vroedvrouw tijdens de prenatale consultatie de screening systematisch en volledig afnemen. We merken niet echt weerstand bij het afnemen van de screening. We merken wel een verschil op bij de screening van vrouwen die de taal niet machtig zijn en die met hun partner op raadpleging komen. Soms gebeurt het dat de man bij relationele vragen zelf antwoordt dat de situatie in orde is. Gelukkig is de tool intussen in meer dan 10 talen beschikbaar, waardoor de vragen aan de vrouw kunnen worden voorgelegd in haar eigen taal en waarbij zij de meest gepaste antwoord kan selecteren uit een lijst van antwoordopties. Op dat moment zal de zorgverlener de tool terug in het Nederlands zetten om haar antwoorden te begrijpen. In onze regio zijn er heel wat anderstalige vrouwen, bijvoorbeeld uit Roemenië, Afghanistan, Somalië en verschillende Arabische landen.’ Welke zorgverleners hebben toegang tot de tool in het ziekenhuis? ‘In AZ Turnhout zijn het de vroedvrouwen die de screening doen. Andere hulpverleners, zoals sociaal assistente en wij, als gynaecoloog, gaan zelf in de tool om nota’s bij het dossier aan te vullen of te wijzigen; bijvoorbeeld om aan te duiden dat de vrouw voortaan bij een andere psycholoog gaat. De externe partners zijn al gebrieft over de tool van Born in Belgium Professionals. Nog niet iedereen heeft toegang op dit moment, daar wordt verder aan gewerkt. Wij zouden het fijn vinden als er snel een functionaliteit komt waarbij je ziet wanneer een externe partner aanvullingen heeft aangebracht in het dossier, zodat wij daarop kunnen verder werken in het ziekenhuis. ‘ Noot van Born in Belgium: deze functionaliteit wordt in orde gebracht. Heeft de tool geleid tot meer multidisciplinair overleg? ‘Eens de vroedvrouwen de screening hebben afgenomen zijn er interne doorverwijzingen, bijvoorbeeld naar de sociale dienst. Eens de sociaal assistente de therapeutische relatie met de vrouw heeft bevestigd, heeft zij ook toegang tot haar BIB-dossier. Dat is ook het geval voor de gynaecologen en de pediaters. De sociaal assistente kan gericht helpen met bepaalde doorverwijzingen of bijkomende nota’s in het dossier aanduiden. Sinds kort zijn we gestart met driemaandelijks overleg tussen de gynaecologen, de pediaters en de sociale dienst. De dossiers met de meeste kwetsbaarheden worden daar ook besproken en dat is nuttig, want de situatie wordt dan vanuit verschillende invalshoeken belicht. De hulp die dan aangeboden wordt, sluit naadloos aan bij de individuele noden van de vrouw.’ Zijn de vroedvrouwen intussen gewend aan de psychosociale screening? ‘Ja, dat is na zes maanden zeker het geval. In het begin was het wennen, maar nu loopt het vlot. Ze hebben geen schrik meer om de vragen te stellen en ze doen het systematisch. We zien nog een minimaal verschil tussen de vroedvrouwen onderling betreffende de nota’s, of hoe diep ze durven ingaan op bepaalde problemen. Op dit moment mogen we wel zeggen dat ze de tool

Témoignage de l'AZ Turnhout Read More »